AI ĐANG NGỒI TRÊN XE XUYÊN VIỆT FARMSTAY? — KHÔNG PHẢI CHỈ CÓ NGƯỜI LÀM FARM

Có một câu hỏi mà mấy năm gần đây, mỗi lần mở đăng ký chuyến Xuyên Việt Farmstay, mình đều nhận được từ những người lần đầu biết tới hành trình này: "Anh ơi, trên xe đó toàn chủ farm hả? Em chưa có farm thì lên làm gì?"

Mình luôn cười... rồi trả lời một câu khiến nhiều người bất ngờ: "Nếu trên xe chỉ toàn chủ farm, thì chuyến đi đó đã không còn là Xuyên Việt Farmstay nữa rồi."

Tin mình đi... chính sự đa dạng đó mới là thứ tạo nên giá trị thật sự của hành trình này. Và hôm nay, mình muốn kể cho anh chị nghe về một điều ít ai để ý: chân dung của những con người ngồi trên chiếc xe XVFS đã thay đổi như thế nào qua từng năm — và vì sao sự thay đổi đó lại là tín hiệu đẹp nhất của một ngành đang trưởng thành.

Năm đầu tiên — chiếc xe của những người đi tìm chính mình

Chuyến đầu tiên, mình nhớ rõ... xe gần như 100% là anh chị em đang làm farm, hoặc vừa mới bắt đầu, hoặc đang loay hoay giữa một mảnh đất và một giấc mơ. Có người đã cầm sổ đỏ đi thế chấp. Có người mới mua đất được vài tháng. Có người đã làm 3 năm rồi mà vẫn chưa biết tại sao farm mình vắng khách.

Họ lên xe với một câu hỏi duy nhất: "Làm sao để farm của mình sống được?"

Không khí chuyến đó rất... đặc biệt. Giống như một lớp học lưu động, nơi ai cũng là học trò, ai cũng là thầy. Trên mỗi chặng dừng, chúng ta mổ xẻ từng mô hình, phân tích từng dòng doanh thu, soi từng chi phí ẩn mà chủ farm hay bỏ sót. Đó là những ngày mà "bộ tộc" mới hình thành — gắn kết bởi chung một nỗi đau, chung một khát vọng.

Nhưng rồi mọi chuyện bắt đầu thay đổi...

Năm thứ hai — khi những người "chưa có farm" bước lên xe

Một ngày, có anh nhắn mình: "Tùng ơi, anh chưa có farm, nhưng anh đang có một khoản vốn muốn đầu tư vào nông nghiệp - du lịch. Anh lên xe được không?"

Mình bảo: Được chứ... đó chính là người em đang chờ.

Rồi đến năm sau, trên xe bắt đầu xuất hiện những nhà đầu tư cá nhân, những người đại diện quỹ, những anh chị đang tìm kiếm cơ hội rót vốn vào những mô hình đã chứng minh được dòng tiền. Họ không đến để học cách trồng cây, nuôi gà. Họ đến để nhìn tận mắt đâu là mô hình đáng đồng tiền bát gạo, đâu là chủ farm có bản lĩnh vận hành, đâu là vùng đất có tiềm năng mà thị trường chưa nhìn ra.

Chuyến đi lập tức mang một màu sắc khác. Trên chặng đường, những cuộc trò chuyện không còn chỉ xoay quanh "làm sao để có khách" — mà bắt đầu có thêm "định giá mô hình này thế nào", "ROI bao lâu", "rủi ro pháp lý ở đâu". Đó là lúc mình nhận ra... Xuyên Việt Farmstay không còn là một chuyến đi học nữa. Nó đang tiến hóa thành một phòng giao dịch di động.

Năm thứ ba — chuỗi cung ứng nông nghiệp gõ cửa

Rồi đến lượt những anh chị làm chuỗi cung ứng... Họ là ai? Là những người đang vận hành các chuỗi thực phẩm sạch, các hệ thống nhà hàng organic, các thương hiệu nông sản chế biến. Vấn đề của họ không phải là thiếu khách — mà là thiếu nguồn. Nguồn nguyên liệu ổn định, truy xuất được, có câu chuyện, có tiêu chuẩn.

"Tùng ơi, anh cần 30 chủ farm có thể cung cấp cho anh 5 mặt hàng cố định, quanh năm, đúng tiêu chuẩn."

Và trên xe XVFS năm đó, những cái bắt tay đầu tiên giữa chủ farm và chuỗi cung ứng đã diễn ra ngay trên... ghế xe. Giữa hai chặng dừng. Trong một bữa cơm tối bên bờ suối. Bên ly trà đêm khuya ở sân farmstay nào đó. Đơn giản vậy thôi. Nhưng đó là cách những hợp đồng thật, bền vững thật, bắt đầu.

Năm tiếp theo — nền tảng du lịch trực tuyến lên xe

Gần đây hơn, có một nhóm đối tượng nữa bắt đầu xuất hiện — và mình rất vui khi nhìn thấy họ: đại diện các nền tảng du lịch trực tuyến, các agency bán tour, các đơn vị truyền thông du lịch. Họ lên xe với một lý do rất thật: "Chúng tôi muốn hiểu farmstay thật là gì, trước khi đưa nó lên platform."

Bởi vì họ nhận ra một điều... đưa một farmstay lên web không khó — nhưng đưa đúng, đưa đủ, đưa có hồn thì cần phải đi, phải ngủ lại, phải ăn cùng chủ farm một bữa cơm. Họ lên xe để tìm những sản phẩm đáng kể chuyện, và để kết nối trực tiếp với những chủ farm họ tin tưởng. Không qua trung gian. Không qua hồ sơ. Không qua hình ảnh photoshop.

Khi 30 người trên xe đến từ 30 vị trí khác nhau trong chuỗi giá trị

Anh chị hình dung thử nhé... Trên một chiếc xe 30 người, có:

Chủ farm đang vận hành thật. Nhà đầu tư đang tìm nơi rót vốn. Người làm chuỗi cung ứng đang tìm nguồn hàng. Đơn vị truyền thông đang tìm câu chuyện. Nền tảng du lịch đang tìm sản phẩm. Thêm vài anh chị kiến trúc sư, vài bạn làm nội dung, vài chuyên gia nông nghiệp hữu cơ, vài người làm tài chính, pháp lý...

Chuyện gì sẽ xảy ra?

Cuộc trò chuyện trên đường... không còn là cuộc trò chuyện bình thường nữa. Nó trở thành một phiên giao dịch tự nhiên, diễn ra suốt 10 ngày, không có bàn đàm phán, không có hợp đồng khung, không có ai ở thế "bán" hay "mua". Chỉ có những con người cùng đi về một hướng — và trong hành trình đó, ai cần gì, ai có gì, đều dần dần lộ ra.

Mình đã thấy tận mắt... một chủ farm Đà Lạt chốt được hợp đồng cung ứng dâu tây cho một chuỗi nhà hàng Sài Gòn — ngay trên xe giữa Nha Trang và Phan Rang. Mình đã thấy một nhà đầu tư Hà Nội quyết định rót vốn vào một mô hình homestay ở Quảng Nam — sau một đêm ngồi uống trà cùng chủ farm. Mình đã thấy một nền tảng du lịch ký MOU với 5 farmstay cùng lúc — chỉ vì họ đã cùng đi, cùng ăn, cùng ngủ 7 ngày liền.

Đó không phải ngẫu nhiên... Đó là logic tự nhiên của một hệ sinh thái đang hình thành.

"Bộ tộc" không chỉ là bạn bè — mà là hệ sinh thái kinh doanh

Mình hay nói với anh chị em: "Bộ tộc XVFS". Nhiều người tưởng mình đang dùng một từ hơi... lãng mạn. Nhưng không. Một bộ tộc thật sự trong nghĩa cổ xưa nhất — là một cộng đồng tự cung tự cấp, trong đó mỗi thành viên giữ một vai trò khác nhau, bổ trợ cho nhau, và cùng bảo vệ nhau trước bão táp.

Bộ tộc XVFS đúng là như vậy. Có người trồng. Có người chế biến. Có người kể chuyện. Có người đầu tư. Có người phân phối. Có người kết nối khách. Khi 6 mắt xích đó cùng ngồi trên một chiếc xe, đi cùng nhau 10 ngày... thì cái đa nguồn thu mà mình vẫn luôn nói đến nó không còn là một khái niệm lý thuyết — nó là những hợp đồng cụ thể, những dòng tiền cụ thể, những mối quan hệ bền vững cụ thể, bắt đầu ngay từ chiếc xe.

Và đó cũng là lý do vì sao mình luôn khuyên anh chị: đừng chỉ hỏi "chuyến đi này có gì". Hãy hỏi thêm một câu quan trọng hơn: "Trên chiếc xe đó... mình đang đứng ở vị trí nào trong chuỗi giá trị?"

Bởi câu trả lời đó... sẽ quyết định 10 ngày trên đường của anh chị có giá trị gấp 10 lần, hay chỉ là 10 ngày du lịch bình thường.

Chúc anh chị em trong bộ tộc luôn giữ được bản lĩnh, tầm nhìn, và đôi mắt sắc bén để nhận ra đâu là cơ hội đi cùng đúng người. Đường dài... mà đi đúng đoàn, thì chẳng bao giờ mỏi.

-Nhà Hoạch Định - Phạm Thanh Tùng-