TẠI SAO 2026 LÀ NĂM VÀNG ĐỂ ĐẦU TƯ NÔNG NGHIỆP — DÙ AI CŨNG NÓI KINH TẾ KHÓ?
Mỗi khi kinh tế khó, người ta co lại. Thu gọn chi tiêu, hoãn kế hoạch, ngồi chờ. Đó là phản ứng tự nhiên của đám đông. Nhưng nếu anh chị em đọc lại lịch sử kinh tế — bất kỳ quốc gia nào — sẽ thấy một quy luật rất rõ: những người giàu lên nhiều nhất không phải người đầu tư khi kinh tế đỉnh cao, mà là người DÁM ĐẦU TƯ khi kinh tế đang ở đáy... hoặc đang bắt đầu hồi phục. Và nông nghiệp Việt Nam năm 2026 đang ở chính cái điểm đó.
Khi đám đông sợ hãi, người có tầm nhìn bước vào
Mình quan sát thị trường nông nghiệp và du lịch nông nghiệp Việt Nam từ năm 2019 đến nay, qua đại dịch, qua giai đoạn phục hồi, qua bất ổn kinh tế toàn cầu... và mình thấy rõ một điều: ngành này không chết, ngành này đang CHÍN. Cái khác nhau rất lớn giữa "chết" và "chín" là ở chỗ — khi chín, những mô hình yếu sẽ rụng, những mô hình mạnh sẽ lớn lên gấp bội. Đó chính là quy luật đào thải và chọn lọc tự nhiên của thị trường. Ai hiểu chu kỳ này, sẽ biết rằng đây không phải lúc chạy trốn — đây là lúc bước vào.
Mình nhớ năm 2019 khi mình nói "Du lịch nông nghiệp sẽ là Đại Dương Xanh của Việt Nam trong thập kỷ tới", nhiều người nghĩ mình mơ mộng. Bảy năm sau, farmstay mọc lên khắp nơi, du lịch nông thôn trở thành chủ đề quốc gia, agritourism được đưa vào nghị quyết phát triển nông nghiệp bền vững. Mình không nói điều này để khoe — mà để anh chị em thấy rằng: chu kỳ đang đúng. Và 2026 là năm bản lề.
Luật Đất Đai mới — hành lang pháp lý rõ ràng nhất từ trước đến nay
Luật Đất Đai 2024 chính thức có hiệu lực đã tạo ra một bước ngoặt mà nhiều người chưa nhìn ra hết tác động. Lần đầu tiên, việc sử dụng đất nông nghiệp kết hợp du lịch có hành lang pháp lý rõ ràng hơn. Các quy định về chuyển đổi mục đích, về quyền sử dụng đất, về liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân... đều được cụ thể hóa hơn so với trước. Mình không nói là hoàn hảo — pháp lý Việt Nam luôn cần thời gian để thực thi. Nhưng so với 5 năm trước, khi mà làm farmstay gần như phải "dò đường" về mặt pháp lý, thì bây giờ đã có bản đồ rõ ràng hơn nhiều.
Song song đó, chính sách tam nông — nông nghiệp, nông dân, nông thôn — đang được đẩy mạnh ở cấp trung ương lẫn địa phương. Nhiều tỉnh bắt đầu xây dựng chiến lược du lịch nông thôn cấp tỉnh, mời gọi đầu tư vào nông nghiệp bền vững, tạo quỹ đất cho mô hình farmstay. Mình đi tiền trạm năm nay, gặp lãnh đạo một số tỉnh — họ nói thẳng: "Chúng tôi cần nhà đầu tư hiểu nông nghiệp, không phải nhà đầu tư chỉ hiểu bất động sản." Đó là tín hiệu rất rõ ràng cho những ai biết đọc.
Agritourism toàn cầu — Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ?
Nhìn rộng ra thế giới, agritourism đang là một trong những ngành tăng trưởng nhanh nhất trong lĩnh vực du lịch. Châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan... đều đã phát triển du lịch nông nghiệp thành ngành kinh tế trọng điểm. Thái Lan có hệ thống farmstay được chính phủ hỗ trợ bài bản từ 15 năm trước. Nhật Bản biến mỗi vùng nông thôn thành một thương hiệu du lịch riêng, tạo ra nguồn thu hàng tỷ USD mỗi năm cho khu vực nông thôn.
Việt Nam thì sao? Chúng ta có lợi thế tự nhiên mà nhiều quốc gia mơ không được: đa dạng khí hậu từ Bắc vào Nam, đa dạng địa hình từ núi cao xuống đồng bằng ra biển, đa dạng văn hóa canh tác với 54 dân tộc... Một đất nước mà bạn lái xe 200km là đã thay đổi hoàn toàn hệ sinh thái nông nghiệp, thay đổi cây trồng, thay đổi văn hóa bản địa. Đó là tài sản khổng lồ chưa được khai phá đúng tầm. Mình xuyên Việt 3 năm rồi, qua hàng chục tỉnh thành, và mình dám nói: tiềm năng du lịch nông nghiệp Việt Nam có thể ngang hoặc vượt Thái Lan — nếu chúng ta làm đúng cách.
Chu kỳ 2024-2028 — cánh cửa đang mở, nhưng không mở mãi
Mình hay nói về chu kỳ, vì mình tin mọi thứ trong kinh tế đều vận hành theo chu kỳ. Bất động sản có chu kỳ. Chứng khoán có chu kỳ. Và nông nghiệp cũng có chu kỳ — nhưng chu kỳ của nông nghiệp DÀI HƠN, CHẬM HƠN, và vì thế BỀN VỮNG HƠN so với nhiều ngành khác.
Giai đoạn 2024-2028, theo quan sát của mình, là cửa sổ vàng cho đầu tư nông nghiệp kết hợp du lịch tại Việt Nam. Vì sao? Vì ba yếu tố đang hội tụ cùng lúc: pháp lý thuận lợi hơn (Luật Đất Đai mới), nhu cầu thị trường tăng mạnh (xu hướng "về nguồn", du lịch chậm, du lịch trải nghiệm), và mặt bằng giá đất nông nghiệp ở nhiều vùng vẫn còn hợp lý. Ba yếu tố này không phải lúc nào cũng hội tụ. 5 năm trước, pháp lý chưa rõ. 5 năm sau, giá đất có thể đã tăng gấp đôi. Cửa sổ đang mở — nhưng cửa sổ nào rồi cũng đóng.
Mình không nói mọi người hãy lao đầu vào đầu tư ngay bây giờ. Mình nói: hãy NHÌN cho rõ bức tranh bây giờ. Hãy đi khảo sát thật nhiều, nói chuyện với thật nhiều chủ farm, hiểu thật nhiều mô hình khác nhau... rồi mới quyết định. Đầu tư đúng thời điểm mà đi sai hướng thì vẫn thua. Nhưng đầu tư đúng thời điểm VÀ đúng hướng — thì bạn sẽ đi trước người khác 5-10 năm. Và trong nông nghiệp, đi trước 5 năm có nghĩa là khi người ta bắt đầu trồng cây, cây của bạn đã cho trái rồi. Lợi thế đó không mua được bằng tiền.
Đại Dương Xanh — vẫn còn mênh mông
Anh chị em hay hỏi mình: "Farmstay bây giờ nhiều quá rồi, còn cơ hội không?" Mình trả lời thẳng: CÒN. Còn rất nhiều. Vì phần lớn farmstay hiện tại chưa phải là farmstay đúng nghĩa — họ chưa có nông nghiệp thật, chưa có chiến lược đầu tư, chưa có thương hiệu, chưa có kết nối chuỗi giá trị. Thị trường trông có vẻ đông đúc, nhưng phần lớn đang chơi ở vùng Đại Dương Đỏ — cạnh tranh bằng phòng đẹp, bằng giá rẻ, bằng quảng cáo.
Đại Dương Xanh vẫn ở ngoài kia: farmstay có nông nghiệp thật, có sản phẩm nông sản chế biến sâu, có trải nghiệm văn hóa bản địa, có kết nối với chuỗi cung ứng nông sản sạch, có đa nguồn thu từ nhiều tầng giá trị... Bao nhiêu người đang làm được điều đó? Rất ít. Và đó chính là cơ hội cho những ai đi đúng hướng trong chu kỳ này.
Tin mình đi... kinh tế khó không có nghĩa là hết cơ hội. Kinh tế khó có nghĩa là cơ hội chỉ dành cho người đủ tỉnh táo để nhìn thấy nó, và đủ bản lĩnh để hành động khi người khác đang ngồi chờ.
Chúc anh chị em mạnh mẽ, quyết đoán và đủ tầm nhìn để nắm bắt chu kỳ vàng này!
-Nhà Hoạch Định - Phạm Thanh Tùng-